Por una Bolivia democrática, equitativa e intercultural
B-elninio.jpgENCCLICA.jpgalainza.jpgprop.jpg

Propuestas Económicas Productivas

Niraj octubre killapi maqanaku rukhurishajtin, juch’uy suyukunamanta parlaykunaqa (nacionalismos mana chayqa regionalismos nisqa) ruqhurimoj sapa maqanakuy kajtillan, chinkarijtaj chay maqanakuykuna chinqarijtinkama.

Kunankama, maychus 2004 nisqa wata thaskiriypiña kashajtinchij, uyarikunña parlasqankuta “Asamblea Constituyente” nisqamantaqa mashkha qotuchakuykunamantaña: llajtapi qotuchakuykunamanta, chajrapatapi kawsajkunamanta, cívicos nisqamanta, chanta wajkunamanta ima. Wakinkuna

parlarinku juch’uy llajtakunapaj, waykunataj jatun llajtapaj. Uyarikullantaj parlasqankuta “nación camba”, “nación aymara” … “nación” nisqamanta. Jinapis, kunankamaqa manarajpuni sumajmanta parlarikunchajchu chay juchuy suyukunamantaqa, kay jatun suyunchij uqhupi, imaraykuchus mana parlarikunapaj jinachu karqa kawsayninchij.
Kunan, Asamblea Constituyente nisqa ruwakunanqa kayllapiña kaspa jinashan, chantapis tukuy paymantaqa parlarishanku, nitaj nipi jinallaqa qheparikuyta munasanchu, imaraykuchus punku kicharisqa kasan allinmanta qhawarinapaj chay parlasqankumanta, imaraykuchus parlarishanku jatun suyupaj, chantapis juch’uy suyukunapaj “naciones” nisqapaj.

Ajina kashajtin, tapurikuna kanman nispa, chanta qheswari. Imatá yuyanku, imatá munanku qheswa runakunari, juch’uy suyu “nación quechua” nisqatachu, mana chayri uj jatun suyullatachu, qheswa kawsaywan chanta waj laya kawsaykunawan ujllapi qhuskachasqatachu. Icha way yuyaykuna tian.
Kunan watejmanta qallarina kanman parlarikuytataj t’ukuriytataj, imayna suyuta munanchej sararichiyta nispa. Punku kichasqa kashan chaypaj, jinapis allin ruwanaqa makinchejpi kasan. Jina kananpajtaj, munayninchejta rejsichina kanqa, chantapis wajkunaj munayninkuta uyaririna kanqa; t’ukurispataj, sonqocharikuspataj; mañakuspataj mañarispataj; uqhu qhawarispa chanta jawa qhawarispa; llajtapi kawsakujkunatataj chajrapatapi kawsakujkunatataj qhawarispa; noqanchejpatataj (noqayku), tukuyninchejpatataj (noqanchej) qhawarispa; jamoj kawsaytataj, ripoj kawsaytataj qhawarispa; runamanta t’ukurispataj, pachamamamanta t’ukurispataj; derechosninchej mañaspataj, ruwananchejta sumaj ruwaspataj; sapa ujninchejpitaj tukuyninchejpitaj t’ukurispa …

Kay jina ruwana kashajtin, imaynatá jatun suyupi t’ukurisunman qheshwa kausaymanta pachari. Bolivia suyupi qheswamanta parlaspaqa parlasunman maypichus tianku qheshwa runakuna chaymanta, mashkhachus kasqankumanta, parlayninkumanta, kawsayninkumanta, ñawpa kawsaymanta, jamoj kawsaymanta ima.

 

Censo de Población y Vivienda nisqa, jaqay 2001 nisqa watapi apakorqa chayman jinaqa, 15 watayojmanta patamanqa 5’.064.992 runa kasqanku, chajchhikamantataj 1’.555.641 (31% nisqa) qheswakuna kasqanku, imaraykuchus qheswa runa kayku nispa kutichisqanku tapukuykunaman. Chay qheshwa runakunaqa atipaj kasqanku Chuquisaca, Cochabamba chanta Potosí Departamentopi, 60 manta 70% kama paykunalla kasqanku. Orurupitaj 31% lla kasqanku; chanta Tarija, Santa Cruz, La Pazpi ima astawan pisilla kasqanku, 8 manta 17% kamalla.
Kay 31% runaqa -15 watayojmanta patamanpuni- mayqenkunachus qheswa runa kayku nispa nikunku, mana pisichu kankun, antis mancharpachinapaj jinapuni kanku. Chaychhika kayninkutapis qheshwa kayku nisqankutapis ujlawman churayta munanman pillapis, qheshwa kawsaytaqa mana nipi pakayta atinmanchu. Chayrayku qheswa runakunaqa mosoj Constitución Política de Estado nisqa ruwaypi kananku tian, imaraykuchus mana pisichu kanku, astawanpis qheshwa kawsayqa chay uqhupi kanan tian.

CIPCANotas

Suscripción CIPCANotas

Enlaces